با کشف دو کتیبه سنگ کند در ماسوله، قدمت این شهر به دوران پیش از تاریخ رسید. موسسه حفظ و توسعه پایدار ماسوله دو کتیبه سنگ کند را در بخش شمالی این شهر کشف کرد که نوشتار خط نقاشی دارند و تاریخی بودن آنها به تائید چند استاد دانشگاه و پژوهشکده خط و گویش رسیده است.

پیش از این تصور می شد که قدمت ماسوله به دوران اسلامی و قرون هفت و هشت هجری قمری برسد. هرچند این نظریه بدون بررسی های باستان شناسی در ماسوله صورت گرفت و این شهر تاریخی از پژوهش های باستان شناسی مستمر محروم بود اما صادق زاد صالحی، دبیر پیشین موسسه حفظ و توسعه پایدار ماسوله دراین باره می گوید: «آنچه از شواهد معماری ماسوله پیداست، نشان از تاریخ پیش از اسلام دارد. بر همین اساس برآن شدیم تا ماسوله را به دنبال یافتن مدرکی دال بر پیش از تاریخی بودن آن جستجو کنیم. این جستجو ها در نهایت منجر به کشف دو کتیبه سنگ کند در بخش شمالی این شهر تاریخی شد.»

یافتن این کتیبه ها در ادامه چندسال پژوهش های میدانی، پرس و جوهای محلی و در نهایت پیمودن راه های کوهستانی اطراف ماسوله رخ داد و پژوهشکده خط و گویش پیش از تاریخی بودن این کتیبه ها را تائید کردند.

به گفته صالحی کشف این کتیبه ها سرآغاز پژوهش های تازه باستان شناسی در این شهر تاریخی است. او ادامه می دهد: «در پی تحقیقات خود حدود شهر تاریخی به همراه دیوارهای حفاظتی و حتی بقایای برخی استحکامات حفاظتی هم کشف شده است.»

ماسوله اگرچه تنها شهر ایران است که به طور کامل در فهرست میراث ملی به ثبت رسیده اما کشف این غارها هم نتوانست سرآغاز مطالعات باستان شناسی در ماسوله باشد و اعضای انجمن حفظ و توسعه پایدار ماسوله امیدوارند تا این کتیبه ها کنجکاوی باستان شناسان را در هویت واقعی ماسوله تحریک کند
 
ماسوله هزاران سال پیر شد!

پیش از این چهار غار باستانی توسط اعضای موسسه حفظ و توسعه پایدار ماسوله در ارتفاعات شمالی این شهر تاریخی کشف شد. گفته می شود این غارها دست کند بوده و احتمالا به دوران عصر سنگ تعلق دارند و قدمت سکونت در ماسوله را به هزارن سال قبل تر بازمی گردانند.

این غارهای بزرگ در خطر الراس یال کوه در ارتفاعات شمالی ماسوله واقع شده اند که فاصله زیادی تا ماسوله ندارند و همین موضوع نشان دهنده قدمت نخستین سکونت در ماسوله است.

دهانه این غارها 10 متر ارتفاع و 10 متر عرض دارند و عمق این غارها هم حدود 10 متر است. در اطراف غارها به خوبی می توان آثار دوره نوسنگی از قبیل کوبه های سنگی، چاقو های سنگی و تراشه های سنگ های ریز شده را دید.

ماسوله اگرچه تنها شهر ایران است که به طور کامل در فهرست میراث ملی به ثبت رسیده اما کشف این غارها هم نتوانست سرآغاز مطالعات باستان شناسی در ماسوله باشد و اعضای انجمن حفظ و توسعه پایدار ماسوله امیدوارند تا این کتیبه ها کنجکاوی باستان شناسان را در هویت واقعی ماسوله تحریک کند.